In uw woning wilt u natuurlijk altijd een aangename temperatuur hebben terwijl de stookkosten laag blijven. Met een thermostaat kunt u de temperatuur van uw woning bepalen en de thermostaat stuurt de CV-ketel van uw verwarming aan. Maar hoe kies je de juiste thermostaat voor uw huis? Met dit artikel helpen we je graag op weg!
De thermostaat in uw woning hangt meestal in de woonkamer en meet daar de temperatuur van het huis. De thermostaat stuurt de CV-ketel aan en indien de temperatuur te laag dreigt te worden zal de thermostaat de CV-ketel aansturen om het huis extra te gaan verwarmen. Dankzij de thermostaat zal de centrale verwarming in het huis ervoor zorgen dat er een zo constant mogelijke temperatuur in de woning is die u heeft ingesteld op de thermostaat.
Voor uw woning kunt u kiezen uit een kamerthermostaat, klokthermostaat of een slimme thermostaat. Een kamerthermostaat stelt u handmatig in, een klokthermostaat kunt u inprogrammeren en een slimme thermostaat is vaak ook aan te sturen door middel van een smartphone of tablet en kan dus op afstand bediend worden als u niet thuis bent.
Een thermostaat werkt op een 24-volt systeem en wordt vaak gevoed door middel van de bedrading die vanuit de CV-ketel richting woonkamer loopt. Sommige thermostaten hebben een eigen accu of batterij (of meerdere batterijen) als voeding. Het 24-volt zwakstroom regelsignaal is ongevoelig voor polariteit, wat betekent dat de aansluitdraden omgewisseld mogen worden. Een 24-volt thermostaat mag vanzelfsprekend nooit op 220 volt aangesloten worden omdat de thermostaat dan volledig doorbrandt. Gebruik daarom altijd de voedingsdraden die in verbinding staan met en aangestuurd worden door de CV-ketel.
De werking van een modulaire thermostaat
Tegenwoordig zie je steeds vaker de modulerende thermostaat die de CV-ketel aanstuurt en ervoor zorgt dat de CV-ketel het juiste vermogen gebruikt totdat de gewenste temperatuur bereikt is. Daarna wordt de vlam van de brander kleiner totdat de temperatuur exact bereikt is. Door de modulaire ketel in combinatie met een modulaire thermostaat wordt de temperatuur van de centrale verwarming sneller bereikt zonder pieken en dalen in de temperatuur binnen de woning. Bij een aan-uit thermostaat zal de CV-ketel geregeld volledig uitgezet worden en dit leidt tot vaker een lagere temperatuur of bij aanslaan van de ketel een te hoge temperatuur. Een modulair systeem is om die reden vaak zuiniger in gebruik.
De werking van een kamerthermostaat
De meest eenvoudige thermostaat is de kamerthermostaat (zie afbeelding hierboven). In oudere huizen zijn dit vaak nog analoge thermostaten, dus zonder display maar met cijfers en een naald die de temperatuur aanwijst. In de Benelux is dit vaak een kamerthermostaat van Honeywell. Een kamerthermostaat moet u zelf instellen qua temperatuur. Dit is heel eenvoudig: je draait of tikt de gewenste temperatuur in en de thermostaat zorgt voor de rest. Wel moet je er rekening mee houden dat je zelf de thermostaat inschakelt of uitschakelt door de temperatuur te verdraaien. ’s Ochtends stel je dan de gewenste temperatuur in en ’s avonds als de verwarming uit mag moet je de temperatuur naar beneden stellen. Doe je dat niet, dan zal de thermostaat gewoon de door jezelf ingestelde temperatuur aanhouden en loop je ’s nachts behoorlijk veel te stoken zonder dat dit nodig is. Het grote voordeel van een kamerthermostaat is de lage aanschafprijs en dat deze thermostaten enorm makkelijk in gebruik zijn.
De volautomatische klokthermostaat
Een klokthermostaat is een thermostaat met een computer die je kan programmeren. Een klokthermostaat zal vanuit de fabriek bepaalde instellingen voorgeprogrammeerd hebben, maar de meeste mensen zullen hun eigen voorkeuren opgeven in de thermostaat. Je kan zelf bepalen hoe laat de verwarming aan moet slaan op een bepaalde temperatuur en wanneer de temperatuur van de woning moet gaan dalen ’s avonds. Ook kan je bij de meeste klokthermostaten ook aangeven dat in het weekend de temperatuurinstellingen anders moeten zijn, bijvoorbeeld dat de centrale verwarming pas om 9.00 aan hoeft te gaan en om 23.30 pas uit hoeft te gaan. Sommige klokthermostaten hebben ook een vakantieprogramma of een programma als je een dag vrij bent waardoor je de reguliere instellingen niet aan hoeft te passen of hoeft te wissen. Een klokthermostaat kan ook zelf van wintertijd naar zomertijd (en andersom) omschakelen en zijn nog iets preciezer in hun temperatuurmeting en temperatuurregeling dan een normale thermostaat. De meeste klokthermostaten met buitentemperatuurmeter beschikken ook over een speciaal programma bij vorst waarmee een standaard temperatuurinstelling door de thermostaat geactiveerd wordt zodat radiatoren niet bevriezen (tenzij de radiator handmatig volledig dichtgedraaid is).
Een goede klokthermostaat houdt ook rekening met de opwarmtijd van een CV-ketel. Het tijdstip dat u invoert op de thermostaat dat de woning een bepaalde temperatuur moet hebben wordt dan ook gezien als de tijd dat deze temperatuur daadwerkelijk behaald moet zijn en niet als aanvangtijd dat de CV-ketel de opdracht krijgt om te beginnen met opwarmen. De thermostaat zal daarom de aanwarmtijd van de CV-ketel in de gaten houden: de thermostaat rekent dit uit door de temperatuurstijging in een tijdbestek te meten en op tijd beginnen met het aansturen van de ketel zodat op het gewenste tijdstip de ingestelde temperatuur zeker bereikt is. Dit heet zelflerend aanwarmen. Niet elke klokthermostaat beschikt over deze zelflerende functie die rekening houdt met het aanwarmen van de centrale verwarming. Informeer hiervoor bij de CV-specialist of bouwmarkt.
Een ander groot voordeel van de automatische klokthermostaat is dat deze een stuk energiezuiniger kan zijn dan een handmatige thermostaat: de instelling van de temperatuur wordt namelijk altijd op het juiste moment geactiveerd waardoor de verwarming nooit te laat wordt uitgeschakeld of vergeten wordt om uit te schakelen als je slaapt of afwezig bent omdat je bijvoorbeeld op je werk bent.
De nadelen van een klokthermostaat zijn de hogere aanschafprijs en niet voor iedereen is een klokthermostaat gemakkelijk in gebruik.
De werking van een slimme thermostaat en de voordelen en nadelen ervan
Met een slimme thermostaat heb je alle gemakken van de klokthermostaat maar beschik je ook over extra functies die ervoor kunnen zorgen dat je extra energie kan besparen. Denk hierbij aan het meten van stroomverbruik, het apart aansturen van diverse ruimtes vanuit de slimme thermostaat zelf en zelfs het aansturen van de thermostaat op afstand door middel van een smartphone of tablet. Voor het aansturen op afstand is een internetverbinding wel vereist, evenals een app voor de smartphone of tablet. Voor sommige slimme thermostaten zijn er ook web-interfaces waardoor je gewoon via een website in kan loggen op de thermostaat om de actuele temperatuur per ruimte te zien en deze direct aan te passen. Zo kan je vlak voordat je wegrijdt op je werk de temperatuur alvast hoger instellen zodat wanneer je thuis komt het huis al lekker warm is. Dit kan met een klokthermostaat natuurlijk ook, maar dan heb je de functie voor het op afstand in kunnen stellen van de temperatuur niet en als je later bent houdt een klokthermostaat ook geen rekening met bijvoorbeeld files. Een slimme thermostaat kent tal van functies die niet voor iedereen te begrijpen zijn en het vergt wellicht iets meer werk dan een klokthermostaat (als je dagelijks de temperatuur instelt op afstand kost dat meer handelingen dan wanneer dit volledig automatisch gebeurt). Een slimme thermostaat is ook een stuk duurder in aanschaf, al leveren steeds meer energiemaatschappijen een slimme thermostaat bij het afsluiten van een nieuw contract. Een belangrijk voordeel van de slimme thermostaat is dat je aanzienlijk kan besparen op je energiekosten.
Een thermostaat bij stadsverwarming
Niet elke soort stadsverwarming wordt aangestuurd door een thermostaat. In sommige gevallen heeft de regelaar voor stadswarmte een regelpaneel waar je de temperatuur eenmalig op moet instellen. Toch kan het zijn dat wanneer je op stadsverwarming aangesloten bent er mogelijkheden zijn voor het aansluiten van een thermostaat waardoor je zelf de temperatuur overdag en ’s avonds of ’s nachts kan regelen en dus kan besparen op stookkosten. Hiervoor moet de hoofdregelafsluiter van stadswarmte een electrisch bediende motor hebben en beschikking hebben over een aansturing van 24 volt zwakstroom. Alleen dan is een thermostaat bij stadsverwarming mogelijk. Informeer bij de leverancier van de stadsverwarming of de hoofdregelafsluiter een electrische motor heeft en over zwakstroom beschikt, of dat er op een andere manier een mogelijkheid is om een thermostaat aan te sluiten op het systeem van stadswarmte.
De beste plaats voor een thermostaat
Het plaatsen van de thermostaat gebeurt vrijwel altijd in de woonkamer omdat dit de meest gebruikte kamer in een woning is. Heb je een praktijk of kantoor in huis dan kan het wellicht nuttig zijn om daar de thermostaat te plaatsen, maar dit is afhankelijk of deze ruimte vaker gebruikt wordt dan de woonkamer. De woonkamer vormt vaak de basis voor de temperatuur in het gehele huis en daarom is het ook de meest logische en meest geschikte plek voor de plaasting van de thermostaat. Voor de plaatsing van de thermostaat gelden de volgende regels:
- plaats de thermostaat nooit op een buitenmuur omdat deze vrijwel altijd kouder is dan andere muren in de woning;
- een thermostaat dient bij voorkeur op 1,5 meter hoogte geplaatste worden op een binnenmuur;
- zorg ervoor dat er geen direct zonlicht op de thermostaat valt omdat dit de meting van de temperatuur beïnvloedt;
- de thermostaat moet op een plaats hangen waar voldoende luchtcirculatie is maar dit mag geen tocht zijn, dus vermijd direct aangrenzende deuren en ramen bij de thermostaat;
- warmtebronnen als lampen, radiatoren en electrische apparaten moeten niet recht onder of naast de thermostaat geplaatst zijn omdat deze de temperatuurmeting van de thermostaat kunnen beïnvloeden.
© Oude Wijsheden 2014